top of page
มือของฝ่ายบุคคลกำลังตรวจใบสมัครงานบนโต๊ะประชุม ข้างแล็ปท็อป

AI สำหรับ HR: งานไหนให้ AI ช่วย งานไหนต้องให้คนตัดสิน

48 นาทีที่ผ่านมา
ยาว 3 นาที

ประเด็นสำคัญ

  • งาน HR มีสองแบบ งานเอกสารให้ AI ช่วยได้เกือบทันที ส่วนงานที่ตัดสินเรื่องคนต้องมีกติกาก่อน

  • AI เรียนอคติจากข้อมูลเก่าได้ ระบบคัดเรซูเม่ทดลองของ Amazon ให้คะแนนใบสมัครที่มีคำว่า "women's" ต่ำลง จนต้องเลิกโครงการ [1]

  • ตั้งกฎผิดครั้งเดียวก็เสียหายได้ iTutorGroup ยอมจ่าย 365,000 ดอลลาร์สหรัฐ หลังระบบปฏิเสธผู้สมัครอายุมากโดยอัตโนมัติ [2]

  • แต่คนก็ลำเอียง งานวิจัยใน 15 บริษัทพบว่าผู้จัดการที่ไม่ทำตามผลแบบทดสอบ มักได้พนักงานที่แย่กว่า [3]

  • ทางออกจึงไม่ใช่ห้ามใช้ แต่คือให้ AI ช่วยจัดอันดับ ให้คนตัดสิน และตรวจผลแยกกลุ่มทุกรอบ

ในบทความนี้ (กดหัวข้อเพื่อไปอ่านส่วนนั้น)
  1. งาน HR มีสองแบบ และ AI ควรแตะไม่เท่ากัน : งานเอกสารกับงานตัดสินเรื่องคน

  2. งานเอกสารที่ AI ช่วย HR ได้ตั้งแต่วันนี้ : 4 งานที่เริ่มได้ทันที

  3. เมื่อ AI ตัดสินเรื่องคน: 2 เคสที่ HR ควรรู้ : บทเรียนจาก Amazon และ iTutorGroup

  4. แต่คนก็ลำเอียงไม่แพ้ระบบ : ผู้จัดการที่ตัดสินสวนแบบทดสอบมักได้พนักงานที่แย่กว่า

  5. กติกา 4 ข้อก่อนให้ AI ช่วยคัดคน : คนตัดสิน ดูผลแยกกลุ่ม ทดสอบ และดูแลข้อมูลส่วนบุคคล

  6. ต่างประเทศจัดงานคัดคนด้วย AI ไว้ในกลุ่มความเสี่ยงสูง : EU AI Act มองงานคัดคนเป็นความเสี่ยงสูง

  7. คำถามที่พบบ่อย : คัดเรซูเม่ เขียนโค้ด และสิทธิลดหย่อนภาษี

  8. สรุป : เลือกงานเอกสาร 1 งานเริ่มเดือนนี้

  9. อ้างอิง : ข่าว คดี งานวิจัย และกฎหมายที่ใช้ในบทความ

อยากรู้ว่าทีม HR ของคุณควรเริ่มใช้ AI กับงานไหนก่อน

งาน HR มีสองแบบ และ AI ควรแตะไม่เท่ากัน

เวลาคุยเรื่อง AI สำหรับ HR คนส่วนใหญ่นึกถึงระบบคัดเรซูเม่อัตโนมัติก่อนเลย

ผมว่านั่นเริ่มจากจุดที่เสี่ยงที่สุด

ลองแบ่งงาน HR เป็นสองแบบดูครับ

แบบแรกคืองานเอกสาร เขียนประกาศรับสมัคร ตอบคำถามเรื่องสวัสดิการ ทำคู่มือพนักงานใหม่ สรุปผลแบบสอบถาม งานพวกนี้ผิดแล้วแก้ได้ และคนตรวจได้ง่าย

แบบที่สองคืองานตัดสินเรื่องคน ใครได้เรียกสัมภาษณ์ ใครได้ขึ้นเงินเดือน ใครอยู่ในรายชื่อที่ต้องจับตา งานพวกนี้ผิดแล้วกระทบชีวิตคนจริง และบางครั้งผิดกฎหมายด้วย

AI ช่วยได้ทั้งสองแบบ แต่วิธีใช้ต่างกันมาก

งานเอกสารที่ AI ช่วย HR ได้ตั้งแต่วันนี้

งานกลุ่มนี้ใช้ ChatGPT, Gemini หรือ Claude ได้เลย ขอแค่ไม่ใส่ข้อมูลส่วนบุคคลของพนักงานลงในบัญชีที่บริษัทไม่ได้อนุมัติ

  • ร่างประกาศรับสมัคร ให้ข้อมูลหน้าที่จริงของตำแหน่ง แล้วขอให้ AI หาคำที่กันคนบางกลุ่มออกไปแบบไม่ตั้งใจ เช่น ระบุอายุหรือเพศทั้งที่งานไม่ได้ต้องการ

  • ตอบคำถามซ้ำ ๆ จากคู่มือพนักงาน วางคู่มือให้ AI อ่าน แล้วใช้ร่างคำตอบเรื่องวันลา สวัสดิการ ขั้นตอนเบิก คนจาก HR ตรวจก่อนส่ง

  • สรุปความเห็นปลายเปิด แบบสอบถามความผูกพันที่มีคำตอบเป็นร้อย AI จัดกลุ่มประเด็นได้เร็ว แต่ต้องลบชื่อและข้อมูลที่ระบุตัวคนออกก่อน

  • เอกสารปฐมนิเทศและสื่ออบรม ร่างโครงสร้าง ทำแบบทดสอบท้ายบท แปลเป็นภาษาอังกฤษ

งานพวกนี้ตรงกับที่ผมเขียนไว้ในบทความใช้ AI ในการทำงาน คือมีรูปแบบชัด ตรวจง่าย ผิดแล้วแก้ได้

เมื่อ AI ตัดสินเรื่องคน: 2 เคสที่ HR ควรรู้

เคสแรก: Amazon

ตั้งแต่ปี 2014 ทีมของ Amazon สร้างระบบให้คะแนนเรซูเม่ 1 ถึง 5 ดาว เหมือนรีวิวสินค้า [1] ระบบเรียนจากใบสมัครย้อนหลัง 10 ปี ซึ่งส่วนใหญ่มาจากผู้ชาย เพราะคนในวงการเทคโนโลยีส่วนใหญ่เป็นผู้ชาย

ระบบเลยเรียนรู้เองว่าผู้สมัครชายน่าเลือกกว่า [1] ใบสมัครที่มีคำว่า "women's" เช่น หัวหน้าชมรมหมากรุกหญิง ถูกหักคะแนน แม้ทีมจะแก้คำเหล่านี้ได้ ก็รับประกันไม่ได้ว่าจะไม่มีอคติแบบอื่นซ่อนอยู่ สุดท้าย Amazon ยุบโครงการ [1]

เคสนี้ไม่มีใครตั้งใจให้ลำเอียงเลย ระบบแค่เลียนแบบการตัดสินใจในอดีตได้ดีเกินไป

เคสที่สอง: iTutorGroup

เคสนี้ต่างออกไป เพราะอคติมาจากกฎที่ตั้งไว้ในระบบ

EEOC หน่วยงานรัฐของสหรัฐฯ ที่ดูแลเรื่องการเลือกปฏิบัติในการจ้างงาน ฟ้องว่าระบบรับสมัครของ iTutorGroup ปฏิเสธผู้สมัครหญิงอายุ 55 ปีขึ้นไป และชายอายุ 60 ปีขึ้นไปโดยอัตโนมัติ เกิน 200 คน [2]

เรื่องแดงขึ้นเพราะผู้สมัครคนหนึ่งส่งใบสมัครด้วยวันเกิดจริงแล้วถูกปฏิเสธทันที พอส่งใหม่ด้วยข้อมูลเหมือนเดิมแต่เปลี่ยนวันเกิดให้อายุน้อยลง ก็ได้เรียกสัมภาษณ์ [2] ปี 2023 บริษัทตกลงจ่าย 365,000 ดอลลาร์สหรัฐ โดยไม่ยอมรับว่าทำผิด [2]

สองเคสนี้บอกอะไร?

AI ลำเอียงได้สองทาง คือเรียนจากข้อมูลเก่าที่ลำเอียงอยู่แล้ว กับทำตามกฎที่คนตั้งผิด และทั้งสองทางบริษัทเป็นคนรับผล ไม่ใช่ระบบ

แต่คนก็ลำเอียงไม่แพ้ระบบ

อ่านมาถึงตรงนี้ หลายคนอาจสรุปว่า "งั้นให้คนคัดเหมือนเดิมดีกว่า"

ข้อมูลไม่ได้บอกอย่างนั้นครับ

Mitchell Hoffman, Lisa Kahn และ Danielle Li ศึกษาบริษัท 15 แห่งที่เริ่มใช้แบบทดสอบก่อนจ้างงาน [3] ผู้จัดการยังมีสิทธิ์ตัดสินใจเอง ผลคือผู้จัดการที่จ้างสวนคำแนะนำของแบบทดสอบบ่อย ๆ ได้พนักงานที่แย่กว่าโดยเฉลี่ย วัดจากระยะเวลาที่อยู่กับบริษัท [3] นักวิจัยตีความว่าการตัดสินใจสวนนั้นมาจากอคติหรือความผิดพลาด มากกว่ามาจากข้อมูลที่ผู้จัดการรู้ดีกว่า [3]

ภาพรวมจึงเป็นแบบนี้ ระบบที่วัดผลได้ช่วยลดอคติของคนได้ แต่ระบบที่ไม่มีใครตรวจก็ขยายอคติได้เหมือนกัน

ตรงนี้แหละที่งาน HR ต้องออกแบบให้ดี

อยากให้ทีม HR ฝึกใช้ AI กับเอกสารและกระบวนการของบริษัทคุณเอง

กติกา 4 ข้อก่อนให้ AI ช่วยคัดคน

  1. AI จัดอันดับได้ คนเป็นคนตัดสิน และคนที่ตัดสินต้องอธิบายเหตุผลได้เป็นลายลักษณ์อักษร ถ้าอธิบายไม่ได้ว่าทำไมผู้สมัครคนนี้ตก ก็ยังไม่ควรใช้ระบบนั้น

  2. ดูสัดส่วนคนที่ผ่านแยกตามกลุ่มทุกรอบ ดูว่าผู้สมัครแต่ละช่วงอายุและแต่ละเพศผ่านด่านแรกในสัดส่วนต่างกันผิดปกติหรือเปล่า ปัญหาของ Amazon ก็เจอได้เพราะมีคนดูผลแบบนี้ [1]

  3. ทดสอบแบบเดียวกับที่จับ iTutorGroup ได้ ส่งใบสมัครปลอมสองชุดที่เหมือนกันทุกอย่าง ต่างกันแค่อายุหรือเพศ ถ้าผลต่างกัน ระบบมีปัญหา [2]

  4. ข้อมูลผู้สมัครและพนักงานเป็นข้อมูลส่วนบุคคล พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 เลื่อนการบังคับใช้ส่วนคุ้มครองข้อมูลไปจนถึง 31 พฤษภาคม 2022 จึงมีผลเต็มรูปแบบตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2022 [5] และสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลก็ลงโทษปรับทางปกครองกับหน่วยงานที่ดูแลข้อมูลไม่ดีมาแล้ว [6] ก่อนส่งข้อมูลเข้าเครื่องมือ AI ใด ๆ ควรให้ฝ่ายกฎหมายหรือ DPO ของบริษัทดูก่อน

ต่างประเทศจัดงานคัดคนด้วย AI ไว้ในกลุ่มความเสี่ยงสูง

ถ้าบริษัทคุณมีธุรกิจหรือพนักงานในยุโรป เรื่องนี้ไม่ใช่แค่แนวปฏิบัติที่ดีแล้ว

กฎหมาย AI ของสหภาพยุโรป (EU AI Act) จัดระบบ AI ที่ใช้รับสมัครหรือคัดเลือกคน เช่น ลงประกาศงานแบบเจาะกลุ่ม คัดกรองใบสมัคร และประเมินผู้สมัคร ไว้ในกลุ่มความเสี่ยงสูงตามภาคผนวก III ข้อ 4(a) [4] ระบบกลุ่มนี้มีข้อกำหนดเพิ่มเติมที่ระบบ AI ทั่วไปไม่ต้องทำ

ประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายเฉพาะแบบนี้ แต่ทิศทางของโลกก็ชัดพอที่ HR จะเตรียมกติกาไว้ก่อน

คำถามที่พบบ่อย

AI คัดเรซูเม่ได้ไหม

ทำได้ แต่ควรให้ AI จัดกลุ่มหรือสรุปข้อมูล แล้วให้คนตัดสินว่าใครผ่าน พร้อมดูสัดส่วนคนที่ผ่านแยกตามกลุ่มตามกติกาข้อ 2

ทีม HR ต้องเขียนโค้ดไหม

ไม่ต้อง งานเอกสารเกือบทั้งหมดทำได้ด้วยเครื่องมือแชตทั่วไป สิ่งที่ต้องฝึกคือการให้บริบทกับการตรวจผลลัพธ์ ถ้าทีมต้องการเรียนแบบลงมือกับงานจริง ดูอบรม AI สำหรับองค์กร

ค่าอบรม AI ให้ทีม HR นำไปลดหย่อนภาษีได้ไหม

ได้ในบางเงื่อนไข ผมสรุปเส้นทาง 200% ไว้ในบทความค่าอบรมพนักงาน ลดหย่อนภาษี

สรุป

AI สำหรับ HR เริ่มได้เร็วที่สุดจากงานเอกสาร ส่วนงานที่ตัดสินเรื่องคน AI ช่วยได้จริง แต่ต้องมีคนตัดสิน มีการตรวจผลแยกกลุ่ม และดูแลข้อมูลส่วนบุคคลให้ถูกต้อง

ถ้าต้องเลือกหนึ่งอย่างเดือนนี้ เลือกงานเอกสารที่ทีมเสียเวลามากที่สุดหนึ่งงาน แล้วลองให้ AI ช่วยร่างดูครับ

อยากวางกติกาใช้ AI ในงาน HR ให้ปลอดภัยตั้งแต่ต้น

อ้างอิง

  1. Dastin, J. (10 ต.ค. 2018). Amazon scraps secret AI recruiting tool that showed bias against women. Reuters. https://www.reuters.com/article/us-amazon-com-jobs-automation-insight/amazon-scraps-secret-ai-recruiting-tool-that-showed-bias-against-women-idUSKCN1MK08G

  2. HR Dive (2023). AI age bias in recruiting: EEOC settles suit with iTutorGroup. https://www.hrdive.com/news/AI-age-bias-recruiting-eeoc-suit/690556 ; คดี EEOC v. iTutorGroup Inc., E.D.N.Y., No. 22-cv-02565

  3. Hoffman, M., Kahn, L. B. & Li, D. (2018). Discretion in Hiring. Quarterly Journal of Economics, 133(2), 765-800. https://www.nber.org/papers/w21709

  4. European Commission, AI Act Service Desk. Employment: high-risk use cases under Annex III, point 4. https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/employment-0

  5. สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย. คู่มือเตรียมตัวสำหรับผู้ประกอบการในการปฏิบัติตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล. https://dct.or.th/upload/downloads/1667972948(Finalขึ้นเว็บ)16185163069058_PDPAผู้ประกอบการedit3_compressed.pdf

  6. ประชาชาติธุรกิจ. ดีอี เผย สคส. สั่งปรับทางปกครองหน่วยงานที่ไม่มีมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของข้อมูล ปีงบประมาณ 2568. https://www.prachachat.net/tech/news-1857267

บทความที่เกี่ยวข้อง

เกี่ยวกับผู้เขียน

อภิวิชญ์ พวงศรีเจริญ (Joe Apiwit) ผู้ก่อตั้ง IM Impower บริษัทที่ปรึกษาด้าน AI transformation วิทยากร AI ที่สอนผู้บริหารและพนักงานขององค์กรขนาดใหญ่มาแล้วมากกว่า 10,000 คน ถ้าอยากคุยเรื่องการใช้ AI ในงาน HR ทักมาได้ที่หน้าติดต่อครับ

 
 
bg-1.jpg

ยกระดับองค์กรและธุรกิจของคุณ ด้วยเทคโนโลยีจาก IM Impower บริษัทพัฒนา AI

IM Impower บริษัท AI พัฒนาและให้คำปรึกษาด้าน AI พร้อมที่จะขับเคลื่อนปลดล็อคองค์กรและธุรกิจของคุณอย่างยั่งยืน ด้วยขุมพลังของนวัตกรรม AI

bottom of page