
สัญญาณว่าองค์กรโตเกินสเปรดชีตแล้ว และยังไม่ใช่เวลาซื้อซอฟต์แวร์แพงที่สุด
ประเด็นสำคัญ
เมื่อไหร่ควรเลิกใช้ Excel แล้วย้ายไป CRM? ให้ดูสัญญาณครับ เจอตั้งแต่ 3 ใน 7 ข้อเมื่อไหร่ ก็ถึงเวลาขยับ แต่ไม่ต้องกระโดดไปซื้อระบบที่แพงที่สุด ขึ้นทีละขั้นตามบันได 3 ขั้นก็พอ เพราะปัญหาส่วนใหญ่อยู่ที่วิธีทำงาน ไม่ได้อยู่ที่ตัวไฟล์
สเปรดชีตผิดง่ายกว่าที่คิดเยอะ: งานวิจัยที่ตรวจสเปรดชีตที่ใช้งานจริง 50 ไฟล์ เจอข้อผิดพลาดใน 94% ของไฟล์ [1] และยิ่งสูตรเยอะ จุดที่ผิดก็ยิ่งเยอะตาม อ่านต่อ ↓
และเวลาผิด ความเสียหายก็ไม่ได้เล็ก: หน่วยงานสาธารณสุขอังกฤษเคยตกหล่นผลตรวจโควิดที่เป็นบวกเกือบ 16,000 ราย เพราะใช้ไฟล์ Excel รุ่นเก่าที่รับข้อมูลได้จำกัด [2] ส่วน JPMorgan ก็เคยใช้สเปรดชีตที่ต้องคัดลอกวางด้วยมือ ในแบบจำลองความเสี่ยงที่ภายหลังพบว่ามีปัญหา [3] อ่านต่อ ↓
แต่ตัวชี้วัดไม่ใช่จำนวนแถว: Excel รับได้กว่าหนึ่งล้านแถว [4] ไฟล์ไม่ค่อยเต็มหรอกครับ ที่ต้องดูคือสัญญาณอย่าง ลูกค้าซ้ำ ไม่รู้ใครดูแล ข้อมูลหายตอนส่งต่อ หรือไฟล์มีหลายเวอร์ชัน เจอ 3 ข้อขึ้นไปเมื่อไหร่ ก็ถึงเวลาขยับ อ่านต่อ ↓
ขยับทีละขั้นด้วยบันได 3 ขั้น: ขั้น 1 สเปรดชีตที่มีกติกา ขั้น 2 CRM พื้นฐานที่ทีมใช้ร่วมกัน ขั้น 3 ปรับแต่งและเชื่อมกับระบบอื่น ขึ้นแค่ขั้นที่แก้สัญญาณที่เจออยู่ อ่านต่อ ↓
ระบบแพงแก้วิธีทำงานแทนเราไม่ได้: โครงการ CRM ราว 55% ไม่ได้ผลตามที่หวัง เพราะเชื่อว่าโปรแกรมจะดูแลลูกค้าแทนคนได้ [5] และเซลส์มักเลิกใช้ระบบที่เพิ่มงานภายใน 6 เดือน [6] อ่านต่อ ↓
สรุปคือ นับสัญญาณ 7 ข้อในทีมของคุณก่อน ถ้าเจอ 3 ข้อขึ้นไป ให้ขึ้นบันไดทีละขั้น เริ่มจากขั้นที่แก้สัญญาณที่เจอได้ แทนที่จะซื้อระบบที่แพงที่สุดแล้วหวังว่าทุกอย่างจะดีขึ้นเอง
"ไฟล์ลูกค้า_final_v3_ใช้อันนี้.xlsx"
ถ้าในไดรฟ์ของคุณมีไฟล์ชื่อแบบนี้
คุณไม่ได้อยู่คนเดียวครับ
สเปรดชีตเป็นเครื่องมือที่ดีมากนะครับ
ฟรี ใครๆ ก็ใช้เป็น เปิดปุ๊บใช้ปั๊บ
ตอนทีมขายมี 2 ถึง 3 คน ไฟล์เดียวก็เอาอยู่
แต่วันหนึ่งทีมโตขึ้น ลูกค้าเยอะขึ้น อาการแปลกๆ ก็เริ่มโผล่
ลูกค้าคนเดียวมี 3 แถว
เซลส์สองคนโทรหาลูกค้ารายเดียวกันในวันเดียวกัน
หัวหน้าทีมใช้เวลาครึ่งวันทุกสิ้นเดือน แค่นั่งรวมตัวเลข
แล้วคำถามก็ตามมา ต้องซื้อระบบ CRM แล้วใช่ไหม? ตัวไหนดี? ต้องแพงแค่ไหนถึงจะพอ?
ผมมีของให้ 2 อย่างครับ
7 สัญญาณที่บอกว่าทีมโตเกินสเปรดชีตแล้ว
กับบันได 3 ขั้น ที่ทำให้ไม่ต้องกระโดดไปซื้อระบบที่แพงที่สุด
แต่ก่อนนับสัญญาณ มาดูกันก่อนว่าสเปรดชีตเสี่ยงแค่ไหนจริงๆ
สเปรดชีตไม่ได้พังเสียงดัง แต่ผิดเงียบๆ
สเปรดชีตน่ากลัวไม่ใช่ตอนไฟล์พัง
น่ากลัวตอนตัวเลขผิด แล้วไม่มีใครรู้ต่างหาก
ทีมนักวิจัยจาก Dartmouth ตรวจสเปรดชีตที่องค์กรใช้งานจริง 50 ไฟล์ แบบละเอียดทีละช่อง [1]
เจอข้อผิดพลาดใน 47 ไฟล์ หรือ 94%
และช่องที่มีสูตรราว 0.9% ถึง 1.8% มีข้อผิดพลาด แล้วแต่ว่านับข้อผิดพลาดแบบไหน [1]
ฟังดูน้อยใช่ไหมครับ แค่ราว 1% เอง
แต่ไฟล์ที่มีสูตร 2,000 ช่อง ก็อาจมีช่องที่ผิดอยู่ราว 18 ถึง 36 ช่อง
แล้วถ้าผิดในเรื่องใหญ่ล่ะ?
ปี 2020 หน่วยงานสาธารณสุขของอังกฤษตกหล่นผลตรวจโควิดที่เป็นบวกไป 15,841 ราย [2]
สาเหตุคือระบบดึงข้อมูลลงไฟล์ Excel รูปแบบเก่า ที่รับได้ราว 65,000 แถว ผลตรวจที่เกินจากนั้นหายไปเฉยๆ [2]
ไม่มีข้อความเตือน ไม่มีอะไรพัง ข้อมูลแค่หายไปเงียบๆ
อีกเคสคือธนาคาร JPMorgan
รายงานสอบสวนภายในหลังความเสียหายปี 2012 ระบุว่า แบบจำลองความเสี่ยงตัวหนึ่งทำงานผ่านสเปรดชีตหลายไฟล์ ที่ต้องคัดลอกแล้ววางข้อมูลจากไฟล์หนึ่งไปอีกไฟล์ด้วยมือ [3]
Excel ไม่ได้ผิดอะไรครับ
แต่พองานโตเกินกว่าที่ Excel ออกแบบมารองรับ ความผิดพลาดเล็กๆ ก็กลายเป็นความเสียหายใหญ่ได้
ข่าวดีคือ ก่อนจะไปถึงจุดนั้น มักมีสัญญาณเตือนให้เห็นก่อนเสมอ
7 สัญญาณว่าองค์กรโตเกินสเปรดชีตแล้ว
ไม่ต้องไปนับจำนวนแถวนะครับ
Excel รุ่นปัจจุบันรับได้ถึง 1,048,576 แถวต่อชีต [4] ทีมขายส่วนใหญ่ใช้ไม่ถึงแน่ๆ
สัญญาณจริงซ่อนอยู่ในวิธีทำงาน
สัญญาณที่ 1 ลูกค้าคนเดียวมีหลายแถว
ชื่อพิมพ์ไม่ตรงกัน เบอร์คนละเบอร์ รายงานเลยนับลูกค้าเกินจริง
สัญญาณที่ 2 ตอบไม่ได้ว่าใครดูแลลูกค้ารายนี้
ลูกค้าโทรมา แล้วต้องตะโกนถามทั้งห้อง
สัญญาณที่ 3 ของหายตอนส่งต่อ
เซลส์ลาออก หรือย้ายเขต ประวัติการคุยก็หายไปกับเขา
สัญญาณที่ 4 ไฟล์หลายเวอร์ชัน
มีทั้ง final, final_v2 และไฟล์ที่แต่ละคนแยกไปทำเอง ไม่มีใครแน่ใจว่าไฟล์ไหนตัวจริง
สัญญาณที่ 5 ลืมโทรตาม เพราะไม่มีอะไรเตือน
ส่งใบเสนอราคาไปแล้ว แต่ไม่มีใครจำได้ว่าต้องโทรตามวันไหน
สัญญาณที่ 6 รายงานสิ้นเดือนกินเวลาเป็นวัน
หัวหน้าทีมต้องรวมไฟล์จากหลายคน แล้วไล่แก้ตัวเลขที่ไม่ตรงกัน
สัญญาณที่ 7 อยากแยกสิทธิ์ว่าใครเห็นอะไร
ไม่อยากให้ทุกคนเห็นราคาพิเศษของลูกค้าทุกราย หรือไม่อยากให้ไฟล์ทั้งก้อนหลุดออกไปนอกบริษัท
ลองนับดูครับ ทีมคุณเจอกี่ข้อ
0 ถึง 2 ข้อ สเปรดชีตที่จัดระเบียบดีๆ ยังพอ
3 ถึง 4 ข้อ ถึงเวลาขยับ
5 ข้อขึ้นไป ทีมอาจกำลังเสียลูกค้าโดยไม่รู้ตัว
แล้วจะขยับไปไหนดี? ไม่ใช่ระบบที่แพงที่สุดแน่นอนครับ
บันได 3 ขั้น: ขยับให้พอดีกับปัญหา
ให้คิดเป็นบันไดครับ ขึ้นทีละขั้น ตามสัญญาณที่เจอ
ขั้นที่ 1 สเปรดชีตที่มีกติกา
เหมาะกับทีมที่เจอ 0 ถึง 2 สัญญาณ
ใช้ไฟล์เดียวบนคลาวด์ ห้ามแยกไฟล์ ตั้งช่องข้อมูลให้เหมือนกันทุกคน ใช้รายการให้เลือกแทนการพิมพ์ และเพิ่มคอลัมน์ "เจ้าของ" กับ "งานถัดไป"
ขั้นนี้แก้สัญญาณที่ 2 และ 4 ได้เกือบหมด โดยไม่ต้องจ่ายเพิ่มสักบาท
ขั้นที่ 2 CRM พื้นฐานที่ทีมใช้ร่วมกัน
เหมาะกับทีมที่เจอ 3 สัญญาณขึ้นไป โดยเฉพาะข้อ 1, 3 และ 5
คือระบบที่ข้อมูลลูกค้าไม่ซ้ำ มีงานถัดไปพร้อมการเตือน และประวัติอยู่กับลูกค้า ไม่ได้อยู่กับเซลส์
ฟีเจอร์ที่ต้องมีในขั้นนี้มีไม่เยอะ (รายการ 7 ข้ออยู่ใน ระบบ CRM ต้องมีอะไรบ้าง ถ้าจะให้ทีมขายใช้จริง)
ขั้นที่ 3 ปรับแต่งและเชื่อมระบบอื่น
เหมาะเมื่อขั้นตอนขายเฉพาะตัว หรือต้องเชื่อมกับบัญชี ERP และ LINE OA
ถึงขั้นนี้ค่อยคิดเรื่องปรับระบบให้ตรงกับกระบวนการ (ความต่างระหว่าง CRM กับ ERP อ่านได้ที่ CRM กับ ERP ต่างกันอย่างไร)
ที่สำคัญคือ อย่าข้ามขั้น
ทีมที่ขั้นที่ 1 ยังทำไม่ได้ เช่น ยังไม่เคยตกลงกันเลยว่า "งานถัดไป" ต้องเขียนยังไง ข้ามไปขั้นที่ 3 ก็จะได้ระบบแพงๆ ที่ว่างเปล่า
ฟังดูเกินจริงไหมครับ?
มีตัวเลขยืนยันอยู่
ทำไมระบบที่แพงที่สุดไม่ใช่คำตอบแรก
ตัวเลขที่ว่ามาจากงานวิเคราะห์โครงการ CRM ในบริษัทกว่า 200 แห่ง
ราว 55% ไม่ได้ผลตามที่หวัง [5]
ต้นเหตุร่วมคือความเชื่อว่าโปรแกรมจะดูแลความสัมพันธ์กับลูกค้าให้เอง [5]
อีกงานวิจัยหนึ่งตามดูเซลส์ 454 คน หลังเริ่มใช้ระบบช่วยขาย [6]
ตอนอบรมเสร็จใหม่ๆ เซลส์มองระบบในแง่ดี
ผ่านไป 6 เดือน ส่วนใหญ่เลิกใช้ และคนลาออกก็เพิ่มขึ้นด้วย [6]
ระบบแพงมักมาพร้อมฟีเจอร์เยอะ
ฟีเจอร์เยอะมักมาพร้อมช่องให้กรอกเยอะ
และช่องให้กรอกเยอะ ก็คือเวลาขายที่หายไปทุกวัน
ซื้อระบบดีได้ครับ ไม่ได้ห้าม
แค่เลือกตัวที่แก้สัญญาณที่เจออยู่จริง แล้วค่อยขยับขึ้นเมื่อสัญญาณใหม่โผล่มา
ก่อนจบ มีคำถามที่คนถามบ่อยอีกไม่กี่ข้อครับ
คำถามที่พบบ่อย
ใช้ Excel เป็น CRM ได้ไหม
ได้ ตอนที่ทีมยังเล็กและเจอสัญญาณไม่เกิน 2 ข้อ แต่ต้องตั้งกติกาให้ชัด ใช้ไฟล์เดียว และมีคอลัมน์เจ้าของกับงานถัดไป
ทีมขายกี่คนถึงควรมีระบบ CRM
ไม่มีตัวเลขตายตัว ให้ดูจากสัญญาณ 7 ข้อแทนจำนวนคน ทีม 3 คนที่ส่งต่องานกันบ่อย อาจต้องมีระบบเร็วกว่าทีม 8 คนที่แบ่งเขตกันชัด
Google Sheets ดีกว่า Excel สำหรับเก็บลูกค้าไหม
ดีกว่าตรงที่หลายคนแก้ไฟล์เดียวกันได้ แต่ยังไม่แก้เรื่องข้อมูลซ้ำ การเตือนงานถัดไป และสิทธิ์รายลูกค้า
ย้ายจากสเปรดชีตไป CRM ต้องเริ่มอย่างไร
ล้างข้อมูลซ้ำก่อน กำหนดช่องข้อมูลขั้นต่ำ แล้วย้ายเฉพาะลูกค้าและดีลที่ยังเคลื่อนไหวอยู่ ไม่ต้องย้ายทุกแถวที่เคยมี
สรุป
สเปรดชีตไม่ใช่ศัตรู
แค่วันหนึ่ง ทีมจะโตเกินมัน
วันนั้นไม่ได้ดูจากจำนวนแถว แต่ดูจาก 7 สัญญาณในวิธีทำงาน
เจอ 3 ข้อขึ้นไปเมื่อไหร่ ให้ขึ้นบันไดทีละขั้น อย่ากระโดดไปขั้นบนสุด
ลองเปิดไฟล์ลูกค้าวันนี้ แล้วนับดูครับ ว่าทีมคุณเจอกี่ข้อ
อ้างอิง
[1] Powell, S. G., Baker, K. R., & Lawson, B. (2009). Errors in Operational Spreadsheets. Journal of Organizational and End User Computing, 21(3), 24-36. https://mba.tuck.dartmouth.edu/spreadsheet/product_pubs_files/Errors.pdf
[2] Kelion, L. (2020, October 5). Excel: Why using Microsoft's tool caused Covid-19 results to be lost. BBC News. https://www.bbc.com/news/technology-54423988
[3] JPMorgan Chase & Co. (2013). Report of JPMorgan Chase & Co. Management Task Force Regarding 2012 CIO Losses (p. 123). https://business.cch.com/srd/JPMorgan-Task-Force-Report.pdf
[4] Microsoft. (n.d.). Excel specifications and limits. Microsoft Support. https://support.microsoft.com/en-us/excel/excel-specifications-and-limits
[5] Rigby, D. K., Reichheld, F. F., & Schefter, P. (2002). Avoid the Four Perils of CRM. Harvard Business Review, 80(2). Bain & Company summary. https://www.bain.com/insights/avoid-the-four-perils-of-crm/
[6] Speier, C., & Venkatesh, V. (2002). The Hidden Minefields in the Adoption of Sales Force Automation Technologies. Journal of Marketing, 66(3), 98-111. https://journals.sagepub.com/doi/10.1509/jmkg.66.3.98.18510
บทความที่เกี่ยวข้อง
เกี่ยวกับผู้เขียน
บทความนี้เขียนโดยทีม IM Impower บริษัทพัฒนาระบบ AI และซอฟต์แวร์ตามโจทย์องค์กรในกรุงเทพฯ เรามีระบบ CRM พื้นฐานที่เริ่มใช้ได้ที่บันไดขั้นที่ 2 และปรับต่อเป็นขั้นที่ 3 ได้เมื่อทีมพร้อม ถ้าอยากให้ช่วยนับสัญญาณและเลือกขั้นที่พอดี ทักมาได้ครับ





